Kỹ thuật cơ bản trong trồng và chăm sóc rau thủy canh

Thủy canh rau là kỹ thuật trồng cây không cần đất, mà trồng trực tiếp cây vào giá thể và dung dịch dinh dưỡng cho cây trồng và các giá thể khác không phải là đất. Các giá thể này có thể là cát, trấu hun, vỏ xơ dừa, bột dừa, than bùn, sỏi…

Dung dịch dinh dưỡng thủy canh là dung dịch đã được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn không ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng. Đây là phương pháp đơn giản giúp người dân ở các thành thị có thể tự trồng rau sạch cho gia đình của mình, nó cũng là một thú vui tiêu khiển như chăm sóc cây, hoa kiểng, là cách thư giãn của những người ở thành phố có cường độ làm việc cao như hiện nay.

 1. Thủy canh rau

Ưu điểm của trồng rau thủy canh

  • Mô hình có khả năng thích nghi với các điều kiện trồng khác nhau. Do đặc tính không cần đất, chỉ cần có không gian để bố trí hệ thống do đó ta có thể trồng ở nhiều vị trí, địa hình khác nhau như ở các balcon, sân thượng, sau nhà….
  • Thủy canh giúp tiết kiệm một lượng lớn sức lao động do không phải bỏ công cày bừa, làm đất, tưới nước…;Việc chuẩn bị cho hệ thống thủy canh không cần quá nhiều công sức và lao động nặng nhọc; Khi đã có sẵn giàn thủy canh thì người già và trẻ em cũng có thể làm được.
  • Thủy canh cho năng suất cao vì có thể trồng nhiều vụ trong năm, ít bị ảnh hưởng bởi các điều kiện thời tiết, trái mùa như rau củ thông thường. Ngoài ra, phương pháp thủy canh còn cho phép trồng liên tục, trồng gối đầu nên năng suất tổng cộng trong năm cao hơn các phương pháp trồng ngoài ruộng.
  • Sản phẩm đầu ra của mô hình thủy canh là sản phẩm sạch và có chất lượng cao. Do chủ động hoàn toàn về dinh dưỡng cấp cho cây nên rau đạt chất lượng cao, tươi ngon và nhiều dinh dưỡng.
  • Phương pháp thủy canh được thực hiện chủ yếu trong nhà lưới nên tránh được các loại sâu bệnh, côn trùng. Từ đó, các mô hình thủy canh rất ít hoặc không sử dụng các thuốc BVTV, không tồn dư các chất độc hại, không gây ô nhiễm môi trường.
  • Hiện nay, một khuynh hướng được nhiều nhà vườn lựa chọn là sử dụng các loại thuốc trừ bệnh, trừ sâu có nguồn gốc thảo mộc (như gừng, tỏi), sinh học (sử dụng thiên địch) hoặc các chế phẩm vi sinh… Đây là các phương pháp phòng trừ sâu bệnh hại có hiệu quả cao và thân thiện với môi trường, không gây độc cho con người, có khả năng phân giải nhanh trong tự nhiên.

Những hạn chế của phương pháp thủy canh

  • Hiện nay, thủy canh chỉ mới có thể áp dụng hiệu quả cho các cây ăn lá, ăn quả ngắn ngày.
  • Có giá thành sản xuất khá cao, chưa có nhiều mô hình lớn được đầu tư xây dựng.

 2. Các phương pháp thủy canh chính được sử dụng nhiều ở nước ta

Ở nước ta đang có 2 loại hình thủy canh chính là thủy canh tĩnh và thủy canh động

Thủy canh tĩnh: Dung dịch dinh dưỡng không chuyển động trong quá trình trồng cây. Rễ cây được nhúng một phần hay hoàn toàn trong dung dịch dinh dưỡng. Hệ thống này có ưu điểm là có chi phí đầu tư thấp, đơn giản nhưng có nhiều hạn chế như hệ thống thường thiếu oxi và pH có xu hướng giảm gây ngộ độc cho cây.

Thủy canh động: Trong mô hình thủy canh động, dung dịch có chuyển động trong quá trình trồng cây. Hệ thống này có chi phí cao hơn thủy canh tĩnh nhưng hạn chế được các khuyết điểm của thủy canh tĩnh. Thủy canh động được chia làm hai loại:

  • Hệ thống thủy canh không hồi lưu (mở): Dung dịch dinh dưỡng chỉ đi theo một chiều và không có sự tuần hoàn trở lại trong hệ thống => lãng phí dung dịch dinh dưỡng.
  • Hệ thống thủy canh hồi lưu: Dung dịch dinh dưỡng có sự tuần hoàn trở lại trong hệ thống, hệ thống giúp tối ưu lượng dung dịch dinh dưỡng nhưng cần phải có sự theo dõi chất lượng của dung dịch tuần hoàn để không ảnh hưởng đến sự phát triển của cây.

 3. Kỹ thuật cơ bản trong trồng rau thủy canh

 3.1. Chuẩn bị giàn trồng thủy canh

Tùy vào phương pháp trồng thủy canh tĩnh hay thủy canh động mà các vật liệu cần chuẩn bị để làm giàn sẽ khác nhau.

Các bạn có thể tham khảo thêm trong link bài viết sau: Các hệ thống thủy canh tại nhà: Ưu điểm và nhược điểm

 3.2. Chuẩn bị cây con

  • Tiến hành gieo cây con trên giá thể sơ dừa ẩm, khi cây con cao 3-5cm thì chuyển cây con vào rọ nhựa. Sơ dừa phải được làm sạch các mầm bệnh trước khi trồng cây con.
  • Chăm sóc cây con: Cây sau khi chuyển vào rọ sẽ được chuyển vào khay xốp có chứa dung dịch dinh dưỡng và để trong điều kiện mát từ 1 – 2 ngày tùy theo loại rau và điều kiện nhà kính. Chuyển các khay chứa các chậu rau đến vị trí có nắng chiếu trực tiếp và chăm sóc trong thời gian từ 7-10 ngày trước khi cho vào hệ thống giàn.

 3.3. Chuyển cây lên giàn thủy canh

Chọn những cây đã được trồng trong rọ nhựa có các tính chất sau: Cây khỏe mạnh, độ dài rễ 3 – 5cm, không có các dấu hiệu sinh lý như vàng lá, đỏ lá hay cây còi cọc kém phát triển, các bệnh như héo lá, đen gốc, thối rễ… Sau khi chọn cây để lên giàn, chuyển các cây đã chọn lên giàn thủy canh; chú ý không làm cho cây bị gãy, dập lá hoặc đứt rễ.

 3.4. Chuẩn bị dung dịch dinh dưỡng cho hệ thống

Chọn dung dịch phù hợp với loại rau bạn trồng, pha dung dịch dinh dưỡng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Chú ý: Pha theo thứ tự và tách riêng các hỗn hợp dung dịch với nhau để tránh kết tủa.

3.4.1. Hệ thống thủy canh động

  • Lần đầu tiên: Pha dung dịch dinh dưỡng đảm bảo EC từ 1-1,2, pH từ 6-6,5 để cung cấp cho cây giai đoạn còn nhỏ.
  • Lần bổ sung dinh dưỡng thứ hai: Tiến hành sau lần đầu tiên khoảng 7 ngày, pha dinh dưỡng đảm bảo EC khoảng 1,1 – 1,3. Cách thức tiến hành bổ sung giống như lần đầu.
  • Lần thứ 3: Tiến hành sau lần thứ 2 khoảng 7 ngày và dung dịch đảm bảo độ EC khoảng 1,2 – 1,5. Cách thức tiến hành bổ sung giống như lần đầu.
  • Lần bổ sung thứ 4 (lần cuối trước thu hoạch): Tiến hành sau lần thứ 3 khoảng 7 ngày và độ EC, pH tương tự như lần thứ 3.

Lưu ý: Muốn tăng EC (tổng nồng độ hòa tan của ion trong dung dịch) thì ta bổ sung thêm khoáng chất (phân) vào dung dịch và ngược lại. Muốn giảm pH thì có thể sử dụng H3PO4 hay HNO3, muốn tăng pH thì dùng KOH để thêm vào dung dịch.

 3.4.2. Thủy canh tĩnh

Đối với hệ thủy canh tĩnh ta chỉ cần chọn và pha dung dịch dinh dưỡng theo hướng dẫn của NSX, trong quá trình trồng cần chú ý sự sinh trưởng phát triển của cây để có phương pháp bổ sung thích hợp.

 3.5. Bổ sung nước cho hệ thủy canh

Trong quá trình trồng, tùy thuộc vào thời tiết và độ phát triển của cây mà nước sẽ bị bay hơi, do vậy ta cần phải theo dõi lượng nước trong hệ thống để bổ sung tránh cho hệ thống bị cạn nước. Nên bổ sung nước cho hệ thống vào buổi sáng.

Trong quá trình trồng tuyệt đối không sử dụng bất kỳ chế phẩm phân bón hay thuốc BVTV nào khác.

Nguồn nước sử dụng để pha dung dịch dinh dưỡng và nước tuần hoàn trong hệ thống trong suốt quá trình trồng là nước sạch, không qua bất kỳ quá trình xử lý nào khác.

3.6. Chăm sóc và thu hoạch rau trồng thủy canh

  • Trong quá trình trồng và chăm sóc cần tiến hành tỉa lá già, sâu bệnh để nấm bệnh không có cơ hội phát triển, bắt sâu hại khi thấy xuất hiện, không sủ dụng các loại thuốc BVTV.
  • Cây sau khi lên giàn 4-5 tuần, tùy thuộc vào từng loại rau mà có phương pháp thu hoạch phù hợp. Thu hoạch vào buổi sáng (trước 9 giờ) hoặc buổi chiều (sau 16giờ) để tránh cây khỏi bị héo khi thu hoạch.
  • Phương pháp thu hoạch: Lấy giỏ rau muốn thu hoạch ra khỏi hệ thống, cắt ngang gốc từng cây. Tuyệt đối không được chuyển các giỏ rau khi đã thu hoạch 1 hoặc 2 cây (còn lại 1 hoặc 2 cây) lại vào hệ thống vì khi cây đã bị cắt ngang, phần gốc còn lại và rễ sẽ bị chết, do vậy nếu chuyển vào hệ thống sẽ làm hỏng dung dịch dinh dưỡng và đồng thời lây bệnh cho các cây còn lại trong hệ thống.

 3.7. Xử lý giỏ (rọ) rau sau thu hoạch

  • Sau khi thu hoạch rau, ta lấy hết giá thể ra khỏi giỏ, oại bỏ những rễ bám quanh giỏ, rửa sạch giỏ bằng nước và sau đó bảo quản giỏ ở chỗ mát. Trong trường hợp chưa có giỏ rau mới để thay giỏ rau đã thu hoạch vào hệ thống thì cần phải sử dụng giỏ đã rửa sạch cho vào hệ thống để hạn chế sự bốc hơi nước và đồng thời ngăn chặn ánh sáng chiếu vào dung dịch, tạo điều kiện cho rêu phát triển trong hệ thống.
  • Lưu ý: Tuyệt đối không được để nguyên giỏ cây sau khi thu hoạch trong hệ thống sẽ làm hỏng dung dịch dinh dưỡng và đồng thời lây bệnh cho các cây còn lại trong hệ thống.
  • Trong quá trình sử dụng các loại hệ thống thủy canh bạn cần phải chú ý vệ sinh hệ thống sau mỗi vụ thu hoạch. Đồng thời thay nước cho toàn bộ hệ thống và dinh dưỡng, làm như vậy sẽ giúp cây phát triển tốt hơn và duy trì sự hoạt động của các thiết bị trong hệ thống.

You may also like...

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *